لینوکس چیست؟

لینوکس چیست؟

امروزه کمتر کسی است که درباره لینکوس چیزی نشنیده باشد و یا حتی اگر اطلاعات تخصصی در مورد آن نداشته باشد، حداقل نام آن را یکبار شنیده است. زیرا لینوکس در واقع همه جا وجود دارد؛ از تلفن های هوشمند گرفته تا ترموستات ها، اتومبیل ها، لوازم خانگی. همچنین بیشتر اینترنت، همه ابر رایانه های برتر جهان و بورس های سهام جهان را سیستم عامل لینوکس اداره می کند. لینوکس از اواسط دهه سال ۱۹۹۰ پا به عرصه گذاشت و ظرف مدت کوتاهی به عنوان یک سیستم عامل محبوب و کاربر محور در جهان تبدیل شد. لینوکس یکی از مطمئن ترین و امن ترین سیستم عامل های دنیا است. با ما همراه باشید تا بیشتر با سیستم عامل لینوکس آشنا شوید.

لینوکس چیست؟

همه ما که با رایانه کار می کنیم با ویندوز آشنایی داریم و با نسخه های مختلف آن کار کرده ایم. حتی برخی از گوشی های تلفن همراه ما نیز دارای سیستم عامل IOS هستند. علاوه بر این ها، Mac OS نیز یکی دیگر از سیستم عامل ها می باشد که با آن آشنا هستید. لینوکس نیز یک سیستم عامل است. شاید برای شما جالب باشد که بدانید، یکی از پرطرفدارترین پلتفرم هایی که امروزه استفاده می شود، اندروید است و در واقع، پلتفرم اندروید، از سیستم عامل لینوکس استفاده می کند و بر پایه آن بنا نهاده شده است. قبل از آنکه به معرفی جامع تر سیستم عامل لینوکس بپردازیم، به طور خلاصه سیستم عامل را تعریف می کنیم.

سیستم عامل نرم افزاری است که تمام منابع سخت افزاری مرتبط با دسکتاپ یا لپ تاپ شما را مدیریت می کند. به بیان ساده تر اگر بخواهیم بیان کنیم، سیستم عامل ارتباط بین نرم افزار و سخت افزار مورد استفاده شما را مدیریت می کند. بدون سیستم عامل (Operating System) یا به طور خلاصه OS، نرم افزار کار نمی کند.

linux

لینوکس را می توان معروف ترین و پرکاربردترین سیستم عامل منبع باز (open-source) دانست. به عنوان یک سیستم عامل، لینوکس نرم افزاری است که در زیر همه نرم افزارهای دیگر رایانه قرار دارد، به این معنی که درخواست های آن برنامه ها را دریافت می کند و این درخواست ها را به سخت افزار رایانه منتقل می کند.

سیستم عامل لینوکس شامل چندین قسمت مختلف است:

  1. Bootloader: نرم افزاری که روند بوت شدن کامپیوتر شما را مدیریت می کند. برای اکثر کاربران، این فقط یک صفحه نمایش معرفی است که ظاهر می شود و در نهایت برای بوت شدن سیستم عامل از صفحه خارج می شود.
  2. Kernel: این یک قطعه از کل است که در واقع لینوکس نامیده می شود. Kernel، هسته اصلی سیستم است و CPU، حافظه و دستگاه های جانبی را مدیریت می کند. Kernel پایین ترین سطح سیستم عامل است. از Kernel به عنوان هسته نیز یاد می شود.
  3. Init system: این یک سیستم فرعی یا زیر سیستم است که فضای کاربر را راه اندازی یا به اصطلاح، بوت می کند و وظیفه آن کنترل دیمون ها است. یکی از پرکاربردترین سیستمها، init سیستم است، که اتفاقاً یکی از بحث برانگیزترین آنها است. هنگامی که بوت اولیه از بوت لودر (به عنوان مثال GRUB یا GRand Unified Bootloader) تحویل داده می شود، سیستم init است که روند بوت را مدیریت می کند.
  4. Daemons: اینها خدمات پس زمینه (چاپ، صدا، زمان بندی و غیره) هستند که یا هنگام راه اندازی یا بعد از ورود به دسکتاپ شروع به کار می کنند.
  5. سرور گرافیکی (Graphical server): این سیستم فرعی است که گرافیک را روی مانیتور شما نمایش می دهد. معمولاً به عنوان سرور X یا فقط X شناخته می شود.
  6. محیط دسکتاپ (Desktop environment): این بخشی است که کاربران در واقع با آن تعامل دارند. محیط های دسکتاپ زیادی برای انتخاب وجود دارد(GNOME ،Cinnamon ،Mate ،Pantheon ،Enlightenment ،KDE ،Xfce و غیره). هر محیط دسکتاپ شامل برنامه های داخلی (مانند فایل منیجرز ، ابزارهای پیکربندی (configuration tools)، مرورگرهای وب و بازی ها) است.
  7. برنامه ها(Applications): محیط های دسکتاپ مجموعه کاملی از برنامه ها را ارائه نمی دهند. درست مانند Windows و macOS ، لینوکس هزاران هزار عنوان نرم افزاری با کیفیت بالا را ارائه می دهد که به راحتی می توان آنها را پیدا و نصب کرد. اکثر توزیع های مدرن لینوکس (که بیشتر در مورد آنها توضیح داده خواهد شد) شامل ابزارهایی مانند App Store هستند که نصب برنامه را متمرکز و ساده می کنند. به عنوان مثال، لینوکس اوبونتو دارای مرکز نرم افزاری اوبونتو (Ubuntu Software Center) (تغییر نام یافته نرم افزار GNOME) است که به شما امکان می دهد به سرعت در بین هزاران برنامه جستجو کرده و آنها را از یک مکان متمرکز نصب کنید.

قسمت های لینوکس

تفاوت لینوکس با سایر سیستم عامل ها چیست؟

شاید زمانی که نام لینوکس آورده می شود، هکرهایی بسیار حرفه ای که پشت صفحه ای سیاه با کدها و برنامه های عجیب و غریب کار می کنند در ذهن شما تداعی شود. اما باید گفت که از بسیاری جهات، لینوکس مشابه سایر سیستم عامل هایی است که ممکن است قبلاً از آنها استفاده کرده باشید. مانند دیگر سیستم عامل ها، لینوکس هم یک رابط گرافیکی دارد تا کاربر بتواند از برنامه هایی مانند پردازشگر word، ویرایشگر عکس، ویرایشگر فیلم و غیره که دیگر سیستم عامل ها دارا می باشند، به راحتی استفاده کند. حتی در بسیاری از موارد، ممکن است سازنده یک نرم افزار کاربردی، نسخه لینوکس همان برنامه ای را که در سیستم های دیگر استفاده می کنید، ساخته باشد. به طور خلاصه می توان گفت، اگر می توانید از رایانه یا سایر وسایل الکترونیکی استفاده کنید، می توانید از لینوکس هم استفاده کنید.

اما لینوکس از برخی جهات با سیستم عامل هایی که تا به امروز کار کرده ایم تفاوت دارد. همانطور که گفته شد، یک نرم افزار منبع باز است و این شاید یکی از مهمترین  تفاوت میان لینوکس و دیگر سیستم عامل ها است. به عبارتی، کدی که برای ایجاد لینوکس استفاده می شود رایگان است و برای مشاهده، ویرایش و – برای کاربران با مهارت های مناسب – برای مشارکت در دسترس عموم است.

تفاوت دیگری که برای لینوکس می توان در نظر گرفت این است که، با وجودی که قطعات اصلی سیستم عامل لینوکس به طور کلی متداول هستند، اما توزیع های زیادی از لینوکس وجود دارد که شامل گزینه های مختلف نرم افزاری است. این موضوع نشان دهنده این است که لینوکس فوق العاده قابل تنظیم است،یعنی نه تنها برنامه های کاربردی و مرورگرهای وب را می توان جایگزین کرد، بلکه کاربران لینوکس این امکان را دارند که اجزای اصلی مانند سیستم نمایش گرافیک و سایر اجزای رابط کاربر را انتخاب و جایگزین کنند.

چه کسی از لینوکس استفاده می کند؟

شاید تا به حال از لینوکس استفاده نکرده باشید، اما اگر شما یکی از کاربران لینوکس باشید، احتمالا می دانید که بین یک تا دو سوم صفحات وب موجود در اینترنت توسط سرورهای دارای لینوکس ایجاد می شود. از آنجایی که لینوکس بسیار امن و انعطاف پذیر است، شرکت ها و افراد لینوکس را برای سرورهای خود انتخاب می کنند زیرا از جامعه وسیعی از کاربران پشتیبانی عالی دریافت می کنند و شما نیز به عنوان یک کاربر نیز چنین پشتیبانی را نیز دارید. 

بسیاری از دستگاه هایی که احتمالاً مالک آنها هستید، مانند تلفن ها و تبلت های اندرویدی و Chromebook ها، دستگاه های ذخیره دیجیتال، دستگاه های ضبط ویدئوی شخصی، دوربین ها، پوشیدنی ها و سایر موارد، لینوکس را اجرا می کنند. ماشین شما دارای لینوکس زیر کاپوت است. حتی مایکروسافت ویندوز دارای اجزای لینوکس، به عنوان بخشی از زیر سیستم ویندوز برای لینوکس (WSL) است.

کاربران-لینوکس

چه کسی مالک لینوکس است؟

چون لینوکس یک سیستم عامل منبع باز است، به طور رایگان در دسترس همه است. با این وجود، علامت تجاری بر روی نام “لینوکس” توسط خالق آن، لینوس توروالدز که دانشجوی آن زمان در دانشگاه هلسینکی بود، در سال ۱۹۹۱ ایجاد شد.  توروالدز لینوکس را به عنوان یک منبع جایگزین رایگان و منبع باز برای Minix ، یکی دیگر از کلون های یونیکس که بیشتر در تنظیمات دانشگاهی استفاده می شد ، ایجاد کرد. او در ابتدا قصد داشت آن را “Freax” نامگذاری کند، اما مدیر سرور Torvalds از کد اصلی به نام فهرست خود “Linux” پس از ترکیبی از نام Torvalds و کلمه Unix و نام گیرنده استفاده کرد.

کد منبع لینوکس توسط بسیاری از نویسندگان انفرادی، تحت حق چاپ است و تحت مجوز GPLv2 مجوز دارد. اصطلاح “لینوکس” از لحاظ فنی فقط به هسته لینوکس اشاره دارد. اکثر مردم از کل سیستم عامل به عنوان “لینوکس” یاد می کنند زیرا برای اکثر کاربران یک سیستم عامل شامل مجموعه ای از برنامه ها ، ابزارها و خدمات (مانند رومیزی، ساعت، منوی برنامه و غیره) است. برخی از افراد ، به ویژه اعضای بنیاد نرم افزار آزاد، از این مجموعه به عنوان GNU/Linux یاد می کنند، زیرا بسیاری از ابزارهای حیاتی شامل اجزای GNU است. با این حال، همه نصب های لینوکس از اجزای GNU به عنوان بخشی از سیستم عامل استفاده نمی کنند: به عنوان مثال ، Android از هسته لینوکس استفاده می کند اما به ابزارهای GNU بسیار کم متکی است.

تفاوت بین یونیکس و لینوکس چیست؟

شاید نام یونیکس را شنیده باشید، یک سیستم عامل که در دهه ۱۹۷۰ در آزمایشگاه های بل توسط کن تامپسون، دنیس ریچی و دیگران توسعه یافت. یونیکس و لینوکس از جهات زیادی شبیه یکدیگر هستند و در واقع لینوکس در ابتدا به گونه ای ایجاد شد که از یونیکس قابل تشخیص نبود. هر دو ابزار مشابهی برای ارتباط با سیستم، ابزارهای برنامه نویسی، طرح بندی سیستم فایل و سایر اجزای کلیدی دارند. با این حال، همه Unices رایگان و منبع باز نیست.

در طول سالها، تعدادی سیستم عامل مختلف ایجاد شده است که سعی می کنند “شبیه یونیکس” یا “سازگار با یونیکس” باشند، اما لینوکس موفق ترین بوده است و از محبوبیت قبلی خود فراتر رفته است.

چگونه می توانم از لینوکس استفاده کنم؟

شاید شما در حال حاضر از لینوکس استفاده می کنید و یا تصمیم بر این دارید که از لینوکس استفاده کنید، اگر می خواهید لینوکس را روی رایانه خانگی خود نصب کنید تا آن را امتحان کنید، ساده ترین راه این است که یک توزیع محبوب طراحی شده از لینوکس را برای پلتفرم خود (برای مثال، دستگاه لپ تاپ یا تبلت) را انتخاب کنید و آن را امتحان کنید. اگرچه توزیع های متعددی در دسترس است، اما بیشتر توزیع های قدیمی تر و مشهور برای مبتدیان گزینه های خوبی هستند؛ زیرا دارای جامعه کاربری زیادی هستند که می توانند به سوالات شما در صورت گیر افتادن یا عدم درک مسائل کمک کنند.

توزیع های محبوب شامل Elementary OS ، Fedora ، Mint و Ubuntu است، اما بسیاری دیگر نیز وجود دارد. این یک ضرب المثل رایج است که می گوید بهترین توزیع لینوکس آن چیزی است که بر روی رایانه شما بهتر کار می کند، بنابراین چند مورد را امتحان کنید تا ببینید کدام یک با سخت افزار و سبک کار شما بیشتر مطابقت دارد.

می توانید لینوکس را بر روی رایانه فعلی خود نصب کنید (حتماً ابتدا از داده های خود نسخه پشتیبان تهیه کنید)، یا می توانید یک سیستم System76 یا Purism را با لینوکس نصب شده از قبل خریداری کنید. اگر به دنبال سریعترین تجربه محاسبات ممکن نیستید، می توانید لینوکس را بر روی رایانه های قدیمی نصب کرده یا رزبری پای بخرید.

 

چگونه می توانم در لینوکس مشارکت کنم؟

اکثر هسته های لینوکس با زبان برنامه نویسی C نوشته شده اند، کمی قوانین و زبان های دیگر نیز در آن افزوده شده است. اگر به نوشتن کد برای خود هسته لینوکس علاقه دارید، Kernel Newbies FAQ مکان مناسبی برای شروع است، که برخی از مفاهیم و فرایندهایی را که می خواهید با آنها آشنا شوید توضیح می دهد.

مشارکت در لینوکس

اما جامعه لینوکس بسیار بیشتر از هسته (kernel) است و به غیر از برنامه نویسان به مشارکت بسیاری از افراد دیگر نیاز دارد. هر توزیع شامل صدها یا هزاران برنامه است که می توان به همراه آن توزیع کرد و هر یک از این برنامه ها، و همچنین خود توزیع، به افراد و مهارت های گوناگونی برای موفقیت آنها نیاز دارد، از جمله:

  • آزمایش کنندگان برای اطمینان از اینکه همه چیز در پیکربندی های مختلف سخت افزار و نرم افزار کار می کن ، و در صورت عدم وجود اشکالات، گزارش می دهند.
  • طراحان برای ایجاد رابط کاربری و گرافیکی توزیع شده با برنامه های مختلف.
  • نویسندگانی که می توانند مستندات ، نحوه کار و سایر متون مهم توزیع شده با نرم افزار را ایجاد کنند.
  • مترجمان، برنامه ها و اسناد را از زبان مادری خود گرفته و در دسترس مردم سراسر جهان قرار می دهند.
  • تولید کننده های پکیج های برنامه های نرم افزاری که همه قطعات را کنار هم قرار دهند تا مطمئن شوند که در توزیع های مختلف بدون نقص اجرا می شوند.
  • علاقه مندان به انتشار مقاله و کلماتی در مورد لینوکس و به طور کلی منبع باز بودن آن.
  • و البته، توسعه دهندگان خود نرم افزار که آن را می نویسند.

توزیع های لینوکس چیست؟

لینوکس دارای چندین نسخه مختلف است که برای هر نوع کاربری مناسب است. از کاربران جدید گرفته تا کاربران اصلی، نسخه ای از لینوکس را پیدا خواهید کرد که با نیازهای شما مطابقت دارد. این نسخه ها توزیع (distribution) نامیده می شوند. تقریباً هر توزیع لینوکس را می توان به صورت رایگان بارگیری، روی دیسک (یا درایو USB) رایت و نصب کرد (بر روی هر تعداد ماشین یا دستگاه و پلتفرمی که دوست دارید).

توزیع های محبوب لینوکس عبارتند از:

  • LINUX MINT
  • MANJARO
  • DEBIAN
  • UBUNTU
  • ANTERGOS
  • SOLUS
  • FEDORA
  • ELEMENTARY OS
  • OPENSUSE

هر توزیعی که در اینجا با آن آشنا شدید بعد از نصب، به صورت و شکل متفاوتی بر روی دسکتاپ شما نمایش داده می شود. برخی از کاربران، از رابط های کاربری بسیار مدرن (مانند GNOME و Elementary OS’s Pantheon) استفاده می کنند، در حالی که دیگران از محیط دسکتاپ سنتی تری استفاده می کنند (openSUSE از KDE استفاده می کند).

اما سیستم عامل های سرور نیز از لینوکس استفاده می کنند که برای این حوزه نیز می توانید به موارد زیر مراجعه کنید:

  • لینوکس Red Hat Enterprise
  • سرور اوبونتو
  • سنتوس
  • لینوکس SUSE Enterprise

برخی از توزیع های سرور فوق رایگان هستند (مانند سرور اوبونتو و CentOS) و برخی نیز برای استفاده باید خریداری شوند و هزینه ای بابت آنها پرداخت شود (مانند Red Hat Enterprise Linux و SUSE Enterprise Linux). نسخه های به اصطلاح پولی لینوکس، دارای پشتیبانی نیز هستند.

توزیع های لینوکس

چرا از لینوکس استفاده کنیم؟

افرادی که با رایانه کار می کنند، یا حتی با گوشی، حتی اگر ساده ترین کار را نیز با سیستم خود انجام می دهند، همواره با موضوعاتی مانند ویروس ها، بدافزارها، کاهش سرعت، خرابی، تعمیرات پرهزینه و هزینه های مجوز (لایسنس) و … درگیر هستند و یکی از نگرانی های آنها، بحث امنیت سیستم و اطلاعات آن هاست. اگر شما هم یکی از افرادی هستید که این موارد برای شما بسیار مهم است و در برخی موارد برای شما دردسر ایجاد کرده است، لینوکس ممکن است بستر مناسبی برای شما باشد. علاوه بر این موارد، شما می توانید لینوکس را بر روی هر تعداد رایانه ای که دوست دارید بدون پرداخت یک سنت برای مجوز نرم افزار یا سرور نصب کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.